शिष्यवृत्ती परीक्षा महत्त्वाची अधिसूचना जारी

NMMS / SAT पेपर-२ उच्च काठिण्य पातळी सराव परीक्षा: ५० गुणांची ऑनलाइन टेस्ट | Study Smart Success

NMMS सराव परीक्षा – कठीण स्तर

एकूण प्रश्न : ५०   |   एकूण गुण : ५०
MAT : १५ प्रश्न   |   SAT : ३५ प्रश्न
सूचना : प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण आहे. योग्य पर्याय निवडा. सर्व प्रश्न सोडवल्यानंतर सबमिट करा.

विभाग १ – MAT (मानसिक क्षमता) – १५ प्रश्न

१. पुढील संख्या मालिकेतील पुढची संख्या कोणती? ३, ८, १५, २४, ३५, ?

A) ४६ B) ४७ C) ४८ D) ४९

स्पष्टीकरण: फरक अनुक्रमे ५, ७, ९, ११ आहेत. पुढील फरक १३ असेल. म्हणून ३५ + १३ = ४८.

२. २, ६, १८, ५४, ? या मालिकेतील पुढील संख्या कोणती?

A) १०८ B) १६२ C) १४४ D) १८०

स्पष्टीकरण: प्रत्येक संख्येला ३ ने गुणले आहे. ५४ × ३ = १६२.

३. पुस्तक : वाचन :: अन्न : ?

A) भक्षण B) लेखन C) श्रवण D) निरीक्षण

स्पष्टीकरण: पुस्तकाचे वाचन केले जाते, त्याप्रमाणे अन्नाचे भक्षण केले जाते.

४. गटात न बसणारी संख्या ओळखा.

A) १६ B) २५ C) ४९ D) ६३

स्पष्टीकरण: १६, २५ आणि ४९ या पूर्ण वर्गसंख्या आहेत. ६३ ही पूर्ण वर्गसंख्या नाही.

५. CAT या शब्दातील अक्षरांच्या इंग्रजी क्रमांकांची बेरीज २४ आहे. तर DOG या शब्दाची बेरीज किती?

A) २४ B) २५ C) २६ D) २७

स्पष्टीकरण: D = ४, O = १५, G = ७. बेरीज = ४ + १५ + ७ = २६.

६. एक व्यक्ती उत्तरेकडे ५ किमी जाते. नंतर पूर्वेकडे ३ किमी आणि दक्षिणेकडे २ किमी जाते. ती सुरुवातीच्या ठिकाणाच्या कोणत्या दिशेला आहे?

A) वायव्य B) ईशान्य C) आग्नेय D) नैऋत्य

स्पष्टीकरण: उत्तर दिशेला निव्वळ ३ किमी आणि पूर्वेला ३ किमी अंतर आहे. म्हणून दिशा ईशान्य.

७. एका सभेत ५ व्यक्ती आहेत. प्रत्येक व्यक्तीने इतर प्रत्येक व्यक्तीशी एकदाच हस्तांदोलन केले. एकूण किती हस्तांदोलने होतील?

A) ५ B) ८ C) १२ D) १०

स्पष्टीकरण: ५ × ४ ÷ २ = १० हस्तांदोलने.

८. घड्याळात ४ वाजून २० मिनिटांनी तासकाटा आणि मिनिटकाटा यांमधील लहान कोन किती?

A) १० अंश B) २० अंश C) ३० अंश D) ४० अंश

स्पष्टीकरण: मिनिटकाटा १२० अंशांवर आणि तासकाटा १३० अंशांवर असतो. फरक १० अंश.

९. B, E, I, N, T, ? या अक्षरमालिकेतील पुढील अक्षर कोणते?

A) A B) Z C) Y D) B

स्पष्टीकरण: अक्षरांमधील अंतर ३, ४, ५, ६ असे वाढते. पुढील अंतर ७. T नंतर ७ अक्षरे मोजल्यास A येते.

१०. ७ कामगार एक काम १२ दिवसांत पूर्ण करतात. तेच काम ४ कामगार किती दिवसांत पूर्ण करतील?

A) १८ दिवस B) १९ दिवस C) २० दिवस D) २१ दिवस

स्पष्टीकरण: एकूण काम = ७ × १२ = ८४ कामगार-दिवस. ८४ ÷ ४ = २१ दिवस.

११. १, ४, १०, २२, ४६, ? या मालिकेतील पुढील संख्या कोणती?

A) ८८ B) ९० C) ९२ D) ९४

स्पष्टीकरण: प्रत्येक संख्येला २ ने गुणून २ मिळवले आहेत. ४६ × २ + २ = ९४.

१२. एका घनाच्या सर्व पृष्ठभागांना रंग दिला. त्याचे ४ × ४ × ४ असे समान लहान घन केले. नेमके दोन पृष्ठभाग रंगलेले किती लहान घन असतील?

A) १२ B) २४ C) १६ D) ८

स्पष्टीकरण: प्रत्येक कडेवर कोपरे वगळता २ घन असतात. १२ कडा × २ = २४ घन.

१३. ९ : ८१ :: १२ : ?

A) १२४ B) १३२ C) १४४ D) १५६

स्पष्टीकरण: ९ चा वर्ग ८१ आहे. त्याचप्रमाणे १२ चा वर्ग १४४ आहे.

१४. सर्व गुलाब फुले आहेत. काही फुले लाल आहेत. यावरून निश्चितपणे कोणता निष्कर्ष काढता येतो?

A) सर्व गुलाब लाल आहेत. B) कोणतेही गुलाब लाल नाहीत. C) सर्व लाल वस्तू गुलाब आहेत. D) सर्व गुलाब फुले आहेत.

स्पष्टीकरण: दिलेल्या विधानात सर्व गुलाब फुले आहेत हे निश्चित आहे. लाल रंगाबाबत गुलाबांविषयी निष्कर्ष काढता येत नाही.

१५. ६, ११, २१, ४१, ८१, ? या मालिकेतील पुढील संख्या कोणती?

A) १५१ B) १५९ C) १६१ D) १६३

स्पष्टीकरण: प्रत्येक संख्येला २ ने गुणून १ वजा केले आहे. ८१ × २ − १ = १६१.

विभाग २ – गणित – १० प्रश्न

१६. २०० च्या २/५ चा ३/४ भाग किती?

A) ६० B) ७० C) ८० D) ९०

स्पष्टीकरण: २०० × २/५ × ३/४ = ६०.

१७. दोन संख्यांचे गुणोत्तर ३ : ५ आहे. त्यांची बेरीज ६४ असल्यास लहान संख्या किती?

A) २० B) २४ C) ३० D) ४०

स्पष्टीकरण: एकूण भाग = ८. एक भाग = ६४ ÷ ८ = ८. लहान संख्या = ३ × ८ = २४.

१८. एका वस्तूची खरेदी किंमत ८०० रुपये आहे. १५% नफा मिळाल्यास विक्री किंमत किती?

A) ८८० रुपये B) ९०० रुपये C) ९२० रुपये D) ९५० रुपये

स्पष्टीकरण: नफा = ८०० × १५/१०० = १२० रुपये. विक्री किंमत = ८०० + १२० = ९२० रुपये.

१९. १२, १८ आणि ३० यांचा लसावि किती?

A) ६० B) ९० C) १२० D) १८०

स्पष्टीकरण: १२ = २² × ३, १८ = २ × ३², ३० = २ × ३ × ५. लसावि = २² × ३² × ५ = १८०.

२०. ०.१२५ चे सर्वात सोपे अपूर्णांक रूप कोणते?

A) १/८ B) १/४ C) १/५ D) १/१०

स्पष्टीकरण: ०.१२५ = १२५/१००० = १/८.

२१. एका आयताची लांबी १६ सेमी आणि परिमिती ५४ सेमी आहे. त्याचे क्षेत्रफळ किती?

A) १६० चौ.सेमी B) १७६ चौ.सेमी C) १८० चौ.सेमी D) १९२ चौ.सेमी

स्पष्टीकरण: २ × (लांबी + रुंदी) = ५४. रुंदी = ११ सेमी. क्षेत्रफळ = १६ × ११ = १७६ चौ.सेमी.

२२. एखाद्या संख्येत २०% वाढ केली आणि नंतर वाढलेल्या संख्येत २०% घट केली. अंतिम संख्या मूळ संख्येच्या किती टक्के असेल?

A) १००% B) ९८% C) ९६% D) ९४%

स्पष्टीकरण: मूळ संख्या १०० मानल्यास वाढीनंतर १२०. त्यावर २०% घट = ९६. म्हणजे मूळ संख्येच्या ९६%.

२३. २x + ३ = ५x − १२ या समीकरणात x ची किंमत किती?

A) ४ B) ५ C) ६ D) ७

स्पष्टीकरण: १५ = ३x. म्हणून x = ५.

२४. १८० मीटर लांबीची आगगाडी एका खांबाला १२ सेकंदांत ओलांडते. तिचा वेग ताशी किती किमी?

A) ४८ किमी B) ५० किमी C) ५२ किमी D) ५४ किमी

स्पष्टीकरण: वेग = १८० ÷ १२ = १५ मीटर/सेकंद. १५ × १८/५ = ५४ किमी/तास.

२५. पाच संख्यांची सरासरी १८ आहे. त्यांपैकी २४ ही संख्या काढून टाकल्यास उरलेल्या चार संख्यांची सरासरी किती?

A) १५ B) १६ C) १६.५ D) १७

स्पष्टीकरण: पाच संख्यांची बेरीज = ५ × १८ = ९०. उरलेली बेरीज = ९० − २४ = ६६. सरासरी = ६६ ÷ ४ = १६.५.

विभाग ३ – विज्ञान – १० प्रश्न

२६. बलाचे SI एकक कोणते?

A) न्यूटन B) ज्यूल C) वॅट D) पास्कल

स्पष्टीकरण: बलाचे SI एकक न्यूटन आहे.

२७. वनस्पतींमध्ये प्रकाशसंश्लेषणासाठी आवश्यक असलेले हिरवे रंगद्रव्य कोणते?

A) हिमोग्लोबिन B) हरितद्रव्य C) मेलॅनिन D) केरोटीन

स्पष्टीकरण: हरितद्रव्य सूर्यप्रकाश शोषून प्रकाशसंश्लेषणास मदत करते.

२८. आम्लामुळे निळ्या लिटमस कागदाचा रंग कोणता होतो?

A) हिरवा B) पिवळा C) लाल D) काळा

स्पष्टीकरण: आम्ल निळ्या लिटमसचा रंग लाल करते.

२९. ध्वनी कोणत्या माध्यमातून प्रवास करू शकत नाही?

A) हवा B) पाणी C) लोखंड D) निर्वात

स्पष्टीकरण: ध्वनीला प्रसारासाठी माध्यम आवश्यक असते. निर्वातात ध्वनी प्रवास करू शकत नाही.

३०. रक्तातील ऑक्सिजन वाहून नेण्याचे मुख्य कार्य कोणत्या घटकाचे आहे?

A) लाल रक्तपेशी B) पांढऱ्या रक्तपेशी C) रक्तबिंबिका D) प्लाझ्मा

स्पष्टीकरण: लाल रक्तपेशींमधील हिमोग्लोबिन ऑक्सिजन वाहून नेते.

३१. मानवी शरीरात रक्ताचे गाळण करण्याचे मुख्य कार्य कोणता अवयव करतो?

A) फुफ्फुसे B) मूत्रपिंड C) जठर D) हृदय

स्पष्टीकरण: मूत्रपिंडे रक्तातील टाकाऊ पदार्थ गाळून मूत्र तयार करतात.

३२. उत्तल भिंगातून जाणारे समांतर प्रकाशकिरण कोणत्या प्रकारे वळतात?

A) अपसारी होतात B) परावर्तित होतात C) अभिसारी होतात D) सरळच जातात

स्पष्टीकरण: उत्तल भिंग समांतर प्रकाशकिरणांना एका केंद्रबिंदूकडे अभिसारित करते.

३३. सामान्य वातावरणीय दाबावर पाण्याचा उत्कलनबिंदू किती असतो?

A) ५०°C B) ७५°C C) ९०°C D) १००°C

स्पष्टीकरण: सामान्य वातावरणीय दाबावर पाणी १००°C तापमानाला उकळते.

३४. सूर्यप्रकाशाच्या साहाय्याने मानवी शरीरात कोणते जीवनसत्त्व तयार होण्यास मदत होते?

A) जीवनसत्त्व D B) जीवनसत्त्व C C) जीवनसत्त्व B₁₂ D) जीवनसत्त्व K

स्पष्टीकरण: सूर्यप्रकाशातील UVB किरणांच्या मदतीने त्वचेत जीवनसत्त्व D तयार होण्यास मदत होते.

३५. विद्युत परिपथात फ्यूज तार कशा प्रकारे जोडली जाते?

A) समांतर B) एकसरित C) स्वतंत्रपणे D) अर्थिंगमध्येच

स्पष्टीकरण: फ्यूज तार विद्युत परिपथात एकसरित जोडली जाते, जेणेकरून जास्त प्रवाह झाल्यास ती वितळून परिपथ खंडित करते.

विभाग ४ – सामाजिक शास्त्र – १५ प्रश्न

३६. भारतीय संविधान संविधान सभेने कोणत्या दिवशी स्वीकारले?

A) २६ नोव्हेंबर १९४९ B) १५ ऑगस्ट १९४७ C) २६ जानेवारी १९५० D) २ ऑक्टोबर १९४९

स्पष्टीकरण: भारतीय संविधान २६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी स्वीकारण्यात आले.

३७. भारतीय संविधान अंमलात कोणत्या दिवशी आले?

A) १५ ऑगस्ट १९४७ B) २६ नोव्हेंबर १९४९ C) २६ जानेवारी १९५० D) १ मे १९६०

स्पष्टीकरण: २६ जानेवारी १९५० रोजी भारतीय संविधान अंमलात आले. म्हणून हा दिवस प्रजासत्ताक दिन म्हणून साजरा होतो.

३८. भारतीय संविधानात मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश कोणत्या घटनादुरुस्तीने करण्यात आला?

A) ४२ वी B) ४२ वी C) ४४ वी D) ५२ वी

स्पष्टीकरण: १९७६ मधील ४२ व्या घटनादुरुस्तीने मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश केला.

३९. ग्रामपंचायत ही स्थानिक स्वराज्य संस्थेची कोणत्या स्तरावरील संस्था आहे?

A) जिल्हा स्तर B) राज्य स्तर C) विभागीय स्तर D) गाव स्तर

स्पष्टीकरण: ग्रामपंचायत ही ग्रामीण भागातील गाव पातळीवरील स्थानिक स्वराज्य संस्था आहे.

४०. भारताच्या भौगोलिक क्षेत्रातून वाहणारी सर्वाधिक लांबीची नदी कोणती?

A) गंगा B) गोदावरी C) नर्मदा D) कृष्णा

स्पष्टीकरण: भारताच्या भौगोलिक क्षेत्रातील सर्वाधिक लांबीची नदी गंगा आहे.

४१. कर्कवृत्त भारतातील किती राज्यांतून जाते?

A) ६ B) ७ C) ८ D) ९

स्पष्टीकरण: कर्कवृत्त भारतातील ८ राज्यांतून जाते.

४२. महाराष्ट्रातील काळी माती कोणत्या पिकासाठी विशेष उपयुक्त आहे?

A) चहा B) कापूस C) नारळ D) कॉफी

स्पष्टीकरण: काळी माती ओलावा टिकवून ठेवते. त्यामुळे कापूस पिकासाठी ती उपयुक्त आहे.

४३. पश्चिम घाट पर्वतरांग भारताच्या कोणत्या किनाऱ्याला समांतर पसरली आहे?

A) पूर्व किनारा B) उत्तर किनारा C) दक्षिण किनारा D) पश्चिम किनारा

स्पष्टीकरण: पश्चिम घाट पर्वतरांग भारताच्या पश्चिम किनाऱ्याला समांतर आहे.

४४. १८५७ च्या उठावाची सुरुवात कोणत्या ठिकाणी झाली?

A) मेरठ B) दिल्ली C) कानपूर D) झाशी

स्पष्टीकरण: १० मे १८५७ रोजी मेरठ येथे सैनिकांच्या उठावाला सुरुवात झाली.

४५. भारत छोडो आंदोलन कोणत्या वर्षी सुरू झाले?

A) १९३० B) १९३५ C) १९४२ D) १९४७

स्पष्टीकरण: ८ ऑगस्ट १९४२ रोजी मुंबई येथे भारत छोडो आंदोलनाचा ठराव मंजूर झाला.

४६. कलिंग युद्धानंतर कोणत्या सम्राटाच्या जीवनात मोठा बदल झाला?

A) चंद्रगुप्त मौर्य B) सम्राट अशोक C) समुद्रगुप्त D) हर्षवर्धन

स्पष्टीकरण: कलिंग युद्धातील हिंसा पाहून अशोकाने युद्धाचा त्याग करून धम्माच्या प्रसारावर भर दिला.

४७. छत्रपती शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक कोणत्या वर्षी झाला?

A) १६६५ B) १६७० C) १६७२ D) १६७४

स्पष्टीकरण: ६ जून १६७४ रोजी रायगडावर छत्रपती शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक झाला.

४८. भारतीय संसदेची रचना कोणत्या दोन सभागृहांनी मिळून होते?

A) लोकसभा आणि राज्यसभा B) विधानसभा आणि विधानपरिषद C) ग्रामसभा आणि लोकसभा D) लोकसभा आणि विधानसभा

स्पष्टीकरण: भारतीय संसदेची दोन सभागृहे लोकसभा आणि राज्यसभा आहेत. राष्ट्रपती हेही संसदेचा घटक आहेत.

४९. भारतीय रिझर्व्ह बँकेची स्थापना कोणत्या वर्षी झाली?

A) १९२५ B) १९३० C) १९३५ D) १९४७

स्पष्टीकरण: भारतीय रिझर्व्ह बँकेने १ एप्रिल १९३५ रोजी कामकाज सुरू केले.

५०. संयुक्त राष्ट्र संघाची स्थापना कोणत्या दिवशी झाली?

A) १५ ऑगस्ट १९४५ B) २४ ऑक्टोबर १९४५ C) २६ जानेवारी १९४६ D) १० डिसेंबर १९४८

स्पष्टीकरण: संयुक्त राष्ट्र संघाची सनद २४ ऑक्टोबर १९४५ रोजी अंमलात आली. हा दिवस संयुक्त राष्ट्र दिन म्हणून साजरा केला जातो.

तुमचे गुण : 0 / 50