C-TET EXAM मराठी (भाषा विकासाचे अध्यापन)

इयत्ता चौथी – “शिवजन्मापूर्वीचा महाराष्ट्र” 🔹 इयत्ता : चौथी 🔹 विषय : इतिहास 🔹 पाठाचे नाव : शिवजन्मापूर्वीचा महाराष्ट्र 🔹 कालावधी : १ तास (४०–४५ मिनिटे) --- 🎯 अध्ययन उद्दिष्टे (Learning Objectives) पाठ शिकवल्यानंतर विद्यार्थी : शिवजन्मापूर्वी महाराष्ट्रातील परिस्थिती सांगू शकतील त्या काळातील प्रमुख सत्ता (मुघल, आदिलशाही, निजामशाही) ओळखू शकतील सामान्य जनतेचे जीवन कसे होते हे समजून घेतील स्वराज्याची गरज का निर्माण झाली हे स्पष्ट करू शकतील --- 📚 अध्यापन साहित्य (Teaching Aids) पाठ्यपुस्तक फळा व खडू महाराष्ट्राचा नकाशा चित्रे / चार्ट प्रश्नोत्तर कार्ड्स --- 🧠 पूर्वतयारी (पूर्वज्ञान चाचणी) शिक्षक प्रश्न विचारतील : तुम्हाला छत्रपती शिवाजी महाराजांविषयी काय माहिती आहे? शिवाजी महाराजांचा जन्म कुठे झाला? (विद्यार्थ्यांची उत्तरे ऐकून पाठाची ओळख करून देणे) --- 📖 पाठ सादरीकरण (Teaching–Learning Process) १️⃣ प्रस्तावना (Introduction) “शिवाजी महाराज जन्माला येण्यापूर्वी महाराष्ट्रात काय परिस्थिती होती?” असा प्रश्न विचारणे आजचा पाठ सांगणे २️⃣ मुख्य अध्यापन (Presentation) शिवजन्मापूर्वीचा महाराष्ट्र : महाराष्ट्रावर परकीय सत्ता होती मुघल, आदिलशाही व निजामशाही यांचे राज्य लोकांवर अन्याय, जुलूम व जास्त कर शेतकरी, सामान्य जनता त्रस्त धर्मस्थळांवर हल्ले सुरक्षिततेचा अभाव (नकाशा दाखवून समजावणे) --- ३️⃣ उदाहरणे व चर्चा सामान्य माणसाचे जीवन कसे कठीण होते स्वराज्याची गरज का वाटू लागली राजमाता जिजाऊंचे संस्कार (थोडक्यात) --- ❓ प्रश्नोत्तर पद्धत शिवजन्मापूर्वी महाराष्ट्रावर कोण राज्य करत होते? लोकांचे जीवन कसे होते? स्वराज्य म्हणजे काय? --- ✍️ सराव उपक्रम (Activity) दोन गट करा गट १ : त्या काळातील अडचणी सांगा गट २ : स्वराज्यामुळे काय बदल झाले असते ते सांगा चित्र ओळखा / रिकाम्या जागा भरा --- 📝 मूल्यमापन (Evaluation) तोंडी प्रश्न फळ्यावर २–३ लघुउत्तरे लिहायला सांगणे बरोबर–चूक ओळखा --- 🏠 गृहपाठ (Home Work) “शिवजन्मापूर्वीचा महाराष्ट्र” या पाठातील ५ मुद्दे वहीत लिहा शिवाजी महाराजांचे एक चित्र काढा --- 🌟 अपेक्षित परिणाम विद्यार्थ्यांमध्ये : इतिहासाची आवड निर्माण होईल

शिवजन्मापूर्वीचा महाराष्ट्र

1) शिवजन्मापूर्वी महाराष्ट्रावर कोण राज्य करत होते?

मराठे

मुघल व सुलतान

इंग्रज

2) त्या काळात लोकांचे जीवन कसे होते?

सुखी

त्रस्त

आनंदी

3) कोणत्या सत्तांचा महाराष्ट्रावर प्रभाव होता?

आदिलशाही, निजामशाही

फ्रेंच

पोर्तुगीज

4) लोकांवर काय लादले जात होते?

जास्त कर

बक्षीस

सवलत

5) धर्मस्थळांवर काय होत होते?

हल्ले

उत्सव

संरक्षण

6) शेतकरी कशामुळे त्रस्त होते?

अन्यायामुळे

आनंदामुळे

सुट्टीमुळे

7) लोकांना कशाची गरज वाटू लागली?

स्वराज्य

परराज्य

गुलामगिरी

8) शिवाजी महाराजांच्या मातोश्री कोण?

जिजाऊ

ताराराणी

अहिल्याबाई

9) लोकांना सुरक्षितता होती का?

होती

नव्हती

10) स्वराज्य म्हणजे काय?

स्वतःचे राज्य

परकीय सत्ता